Nhắc đến London, thủ đô của Vương quốc Anh, người ta thường nghĩ ngay đến những công trình nổi tiếng như cung điện Buckingham, cầu Tower Bridge, London Eye hay dòng sông Thames. Tuy nhiên, có một biểu tượng gần như không thể tách rời khỏi hình ảnh London: tháp đồng hồ Big Ben.
Không chỉ gây ấn tượng về kiến trúc, Big Ben còn gắn liền với lịch sử chính trị, văn hóa và những biến động quan trọng của nước Anh trong hơn một thế kỷ rưỡi. Tiếng chuông Big Ben từng được phát trên đài phát thanh, vang lên trong những thời khắc quốc gia và trở thành âm thanh quen thuộc đối với hàng triệu người trên thế giới.
Hiểu về tháp đồng hồ Big Ben
Big Ben thường được dùng để chỉ toàn bộ tháp đồng hồ nổi tiếng tại Westminster, nhưng về mặt chính xác, Big Ben là tên của Great Bell – quả chuông lớn nhất trong tháp. Tòa tháp có tên chính thức là Elizabeth Tower.
Trước năm 2012, công trình thường được gọi là Clock Tower, tức Tháp Đồng hồ. Nhân dịp Đại lễ Kim cương của Nữ hoàng Elizabeth II, Quốc hội Anh đổi tên tòa tháp thành Elizabeth Tower để tưởng niệm và tôn vinh 60 năm trị vì của bà.
Trong tòa tháp có một hệ thống đồng hồ bốn mặt rất lớn. Mỗi mặt đồng hồ có đường kính khoảng 7 mét và được cấu tạo từ 324 mảnh kính opal đặt trong khung gang. Kim phút dài khoảng 4,2 mét, còn kim giờ dài khoảng 2,7 mét.
Như vậy, khi nói “tháp đồng hồ Big Ben”, cách gọi này rất phổ biến trong đời sống và du lịch, nhưng cách gọi chính xác hơn về mặt kiến trúc là Elizabeth Tower, còn Big Ben là quả chuông lớn bên trong.
Vị trí địa lý của Big Ben
Elizabeth Tower nằm tại Cung điện Westminster ở London, ngay bên bờ sông Thames. Công trình tọa lạc ở khu vực Westminster, một trong những vùng trung tâm lịch sử và chính trị quan trọng nhất của thủ đô Anh.
Vị trí của Big Ben đặc biệt thuận lợi để du khách kết hợp tham quan nhiều địa danh nổi tiếng trong cùng một chuyến đi. Từ đây có thể dễ dàng quan sát sông Thames, Westminster Bridge, Cung điện Westminster và nhiều công trình lịch sử khác.
Quần thể Cung điện Westminster, Tu viện Westminster và Nhà thờ St Margaret’s được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. UNESCO nhấn mạnh rằng quần thể này nằm ở trung tâm London, bên sông Thames và có ý nghĩa đặc biệt về lịch sử, kiến trúc cũng như sự phát triển của chế độ nghị viện Anh. Chính vị trí này giúp Big Ben không chỉ là một công trình độc lập mà còn là một phần của không gian lịch sử rất đặc biệt của London.
Lịch sử hình thành của Big Ben
Lịch sử Big Ben London gắn chặt với lịch sử Cung điện Westminster mới. Năm 1834, một trận hỏa hoạn lớn đã phá hủy phần lớn Cung điện Westminster cũ. Sau đó, nước Anh tổ chức cuộc thi để thiết kế một khu phức hợp nghị viện mới.
Kiến trúc sư Charles Barry giành chiến thắng và chịu trách nhiệm thiết kế Cung điện Westminster mới. Ông hợp tác với Augustus Welby Pugin, người có vai trò quan trọng trong việc tạo nên những chi tiết Gothic Revival đặc trưng của công trình.
Thiết kế của Barry bao gồm một tháp đồng hồ ở phía bắc của cung điện. Ban đầu, tháp chưa phải là công trình cao 96 mét như chúng ta thấy ngày nay. Trong quá trình phát triển thiết kế, Pugin góp phần tạo nên diện mạo Gothic nổi bật của tháp. Việc xây dựng tháp bắt đầu vào năm 1843. Sau đó, công trình đồng hồ tiếp tục được nghiên cứu, thiết kế và lắp đặt trong nhiều năm.
Đây là một dự án kỹ thuật rất phức tạp đối với thế kỷ XIX bởi đồng hồ được yêu cầu phải đạt độ chính xác cao. Chính vì vậy, quá trình thiết kế và hoàn thiện cơ chế đồng hồ kéo dài nhiều năm.
Quá trình chế tạo chiếc đồng hồ khổng lồ
Để xây dựng một chiếc đồng hồ lớn và chính xác như Big Ben, các kỹ sư phải giải quyết rất nhiều vấn đề kỹ thuật. Năm 1846, một cuộc thi được tổ chức nhằm lựa chọn thiết kế đồng hồ. Sir George Airy, khi đó là Astronomer Royal, đóng vai trò trọng tài. Những yêu cầu nghiêm ngặt về độ chính xác khiến quá trình hoàn thiện thiết kế kéo dài khoảng bảy năm.
Năm 1852, John Dent được giao chế tạo đồng hồ theo thiết kế của Edmund Beckett Denison. Cơ chế đồng hồ được hoàn thành vào năm 1854. Một trong những điểm đặc biệt là hệ thống được thiết kế để có thể duy trì độ chính xác rất cao, dù chịu ảnh hưởng từ các điều kiện bên ngoài.
Theo những tin tức tổng hợp từ Quốc hội Anh, cơ chế đồng hồ nặng khoảng 5 tấn, dài 4,7 mét và rộng 1,4 mét. Quả lắc dài khoảng 4,4 mét và nặng khoảng 310 kg. Đây là một minh chứng tiêu biểu cho trình độ cơ khí thời Victoria.
Sự ra đời của quả chuông Big Ben
Quả chuông đầu tiên: được đúc vào năm 1856 tại xưởng Warners of Norton gần Stockton-on-Tees. Quả chuông này ban đầu được cho là có tên dự kiến “Royal Victoria”. Tuy nhiên, trong quá trình thử nghiệm năm 1857, nó xuất hiện một vết nứt lớn dài khoảng 1,2 mét.
Sau sự cố đó, một quả chuông mới được đúc tại Whitechapel Bell Foundry ở Đông London vào tháng 4 năm 1858. Quả chuông này được vận chuyển tới New Palace Yard bằng một cỗ xe kéo bởi 16 con ngựa trắng trước khi được đưa lên tháp.
Quả chuông thứ hai: chính là Big Ben mà chúng ta biết ngày nay. Theo số liệu của Quốc hội Anh, Big Ben nặng khoảng 13,7 tấn, trong khi chiếc búa đánh chuông nặng khoảng 200 kg.
Những lý do để Big Ben nổi tiếng
Trước hết là vị trí. Tòa tháp nằm ngay cạnh Quốc hội Anh và sông Thames, tạo nên một khung cảnh rất đặc trưng của London.
Thứ hai là kiến trúc Gothic Revival. Công trình cao, thanh thoát, nhiều chi tiết trang trí, các mặt đồng hồ lớn và phần chóp tháp tạo nên một hình dáng rất dễ nhận biết.
Thứ ba là âm thanh. Tiếng chuông Big Ben không chỉ được nghe tại Westminster mà còn trở thành một âm thanh mang tính biểu tượng của nước Anh.
UNESCO cũng nhấn mạnh rằng hình dáng của Cung điện Westminster, tháp đồng hồ và âm thanh đặc trưng của Big Ben đã trở thành những biểu tượng được nhận diện trên toàn thế giới.
Kiến trúc đặc trưng của Elizabeth Tower
Elizabeth Tower là một ví dụ tiêu biểu của kiến trúc Gothic Revival thế kỷ XIX. Công trình sử dụng nhiều loại vật liệu đá và gạch. Theo Quốc hội Anh, tòa tháp sử dụng khoảng 850 m³ đá và 2.600 m³ gạch, trong đó có đá Anston từ Yorkshire, đá Clipsham từ Rutland và đá vôi Caen nhập từ Pháp.
Phần bên ngoài được trang trí rất công phu. Các đường gờ, tháp nhọn, hoa văn và các chi tiết kim loại khiến công trình có vẻ đẹp vừa mạnh mẽ vừa tinh tế.
Điều đáng chú ý là trong quá trình trùng tu hiện đại, các chuyên gia phát hiện rằng màu xanh lam từng là một phần trong thiết kế ban đầu của mặt đồng hồ. Vì vậy, dự án bảo tồn đã khôi phục màu sắc gần với ý tưởng nguyên bản của các kiến trúc sư.
Bốn mặt đồng hồ khổng lồ
Một trong những điểm dễ nhận biết nhất của tháp đồng hồ big ben là bốn mặt đồng hồ lớn quay về bốn hướng. Mỗi mặt có đường kính khoảng 7 mét. Mỗi mặt sử dụng 324 mảnh kính opal đặt trong khung gang. Các chữ số chỉ giờ có chiều cao khoảng 60 cm.
Kim phút được làm bằng đồng tấm, mỗi kim nặng khoảng 100 kg và dài 4,2 mét. Kim giờ được làm từ gun metal, nặng khoảng 300 kg và dài 2,7 mét. Các chi tiết này cho thấy chiếc đồng hồ không đơn thuần là một thiết bị đo thời gian mà còn là một công trình kỹ thuật quy mô lớn.
Cơ chế vận hành của đồng hồ Big Ben
Một trong những điều thú vị nhất về Big Ben là cơ chế hoạt động cơ học. Theo Quốc hội Anh, mỗi nhịp của quả lắc kéo dài khoảng hai giây. Độ chính xác của đồng hồ có thể được điều chỉnh bằng những đồng xu Anh thời tiền thập phân đặt trên quả lắc. Việc thêm một đồng xu có thể làm đồng hồ chạy nhanh hơn khoảng hai phần năm giây trong vòng 24 giờ.
Ngoài ra, hệ thống thoát đặc biệt do Edmund Beckett Denison thiết kế giúp giảm ảnh hưởng của các tác động bên ngoài lên đồng hồ. Gió tác động lên kim đồng hồ, chẳng hạn, có thể ảnh hưởng đến độ chính xác; thiết kế của cơ chế đã giúp hạn chế vấn đề này.
Điểm đặc biệt của tiếng chuông Big Ben
Big Ben không phải chiếc chuông duy nhất trong tháp. Trong tháp còn có bốn quả chuông nhỏ hơn dùng để tạo thành giai điệu điểm giờ theo từng quý.
Big Ben phát nốt E, trong khi bốn chuông quý lần lượt tạo các nốt G, F#, E và B. Sự kết hợp này tạo nên giai điệu quen thuộc mà nhiều người trên thế giới có thể nhận ra ngay lập tức. Big Ben đánh giờ, còn các chuông quý vang theo từng mốc 15 phút. Chính nhờ sự kết hợp này mà âm thanh từ tháp trở thành một phần đặc trưng của London.
Chiều cao của tháp đồng hồ Big Ben
Elizabeth Tower cao khoảng 96 mét, tương đương 316 feet. Theo Quốc hội Anh, tòa tháp có 11 tầng và có hàng trăm bậc thang dẫn lên các khu vực bên trong. Có khoảng 281 bậc để đi tới khu vực mặt đồng hồ và 334 bậc để tới nơi đặt Big Ben. Phía trên còn có thêm các bậc dẫn tới Ayrton Light – ngọn đèn chiếu sáng khi Quốc hội đang họp. Những con số này cho thấy việc bảo trì tòa tháp không hề đơn giản.
Những thăng trầm của tháp đồng hồ Big Ben
Big Ben trong Thế chiến II
Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, London thường phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về chiếu sáng để hạn chế nguy cơ trở thành mục tiêu cho các cuộc không kích.
Từ năm 1939 đến tháng 4 năm 1945, các mặt đồng hồ của Big Ben được để tối theo quy định blackout. Tuy nhiên, đồng hồ vẫn tiếp tục hoạt động và tiếng chuông vẫn có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống của người dân. Hình ảnh một biểu tượng quốc gia tiếp tục hiện diện giữa thời chiến đã khiến Big Ben trở thành một phần của ký ức lịch sử nước Anh.
Những lần Big Ben ngừng hoạt động
Dù nổi tiếng về độ bền, Big Ben cũng từng nhiều lần ngừng hoạt động vì bảo trì hoặc sự cố kỹ thuật. Năm 1976, một sự cố nghiêm trọng xảy ra với cơ chế đồng hồ. Các khối lượng của quả lắc rơi xuống trục trọng lượng khiến cơ chế bị hư hỏng nặng. Đồng hồ phải ngừng hoạt động trong gần chín tháng trước khi được sửa chữa hoàn chỉnh.
Năm 2007, Big Ben và các chuông quý tạm thời im tiếng trong khoảng sáu tuần để phục vụ công tác bảo dưỡng cần thiết. Những lần dừng hoạt động này cho thấy dù đã tồn tại hàng trăm năm, cơ chế Big Ben vẫn cần được bảo trì cẩn thận để bảo đảm hoạt động chính xác và an toàn.
Đại trùng tu Elizabeth Tower từ năm 2017
Một trong những chương quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của tháp đồng hồ big ben là dự án trùng tu bắt đầu vào năm 2017. Đây là dự án bảo tồn lớn nhất trong lịch sử của tòa tháp, kéo dài nhiều năm và bao gồm cả việc phục hồi phần kiến trúc, mặt đồng hồ, kim đồng hồ, cơ chế máy và chuông.
Suốt thời gian thi công, phần lớn tòa tháp được bao phủ bằng giàn giáo. Người dân và du khách đến London trong giai đoạn này từng phải chứng kiến một Big Ben hoàn toàn khác so với hình ảnh quen thuộc. Mục tiêu không đơn thuần là sửa chữa những hư hỏng mà còn khôi phục các chi tiết về gần với thiết kế nguyên bản của thế kỷ XIX.
Big Ben trở lại hoạt động
Sau khoảng năm năm trùng tu, các quả chuông của Elizabeth Tower được đưa trở lại hoạt động thường xuyên vào tháng 11 năm 2022. Ngày 15 tháng 11 năm 2022, Quốc hội Anh thông báo Big Ben đã trở lại hoạt động đều đặn sau năm năm. Tiếng chuông giờ và các chuông quý được khôi phục, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong dự án bảo tồn.
Việc Big Ben trở lại không chỉ có ý nghĩa về kỹ thuật mà còn tạo cảm giác như một biểu tượng quen thuộc của London đã trở về sau một thời gian dài vắng bóng.
Ý nghĩa của Big Ben đối với nước Anh
Big Ben có thể được xem như một biểu tượng của sự ổn định, thời gian và truyền thống. Tòa tháp đã chứng kiến vô số thế hệ người Anh trưởng thành. Những người sống ở London có thể nghe tiếng chuông Big Ben như một phần quen thuộc của thành phố.
Đối với khách quốc tế, Big Ben lại đại diện cho nước Anh nói chung. Khi nhắc đến London, hình ảnh tòa tháp thường xuất hiện gần như ngay lập tức. Đặc biệt, mối liên hệ giữa Big Ben với Quốc hội khiến công trình còn mang ý nghĩa chính trị và biểu tượng về nền dân chủ nghị viện.
Kết luận
Như vậy, những tin tổng hợp trên đây đã cho thấy, tháp đồng hồ Big Ben là một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất của London và nước Anh. Tên gọi chính xác của tòa tháp hiện nay là Elizabeth Tower, trong khi Big Ben là tên của quả chuông lớn bên trong.
Ngày nay, Big Ben không chỉ đơn thuần là một chiếc đồng hồ hay một tòa tháp. Đây là một biểu tượng của London, một phần của Cung điện Westminster và là thành tố nổi bật trong quần thể Di sản Thế giới được UNESCO công nhận.
Nguồn: Sưu tầm